Reverse Logistics là gì? Vì sao logistics ngược ngày càng quan trọng?

Khi nhắc đến logistics, nhiều người thường nghĩ đến quá trình đưa hàng từ người bán đến người mua. Tuy nhiên, hành trình của một sản phẩm không phải lúc nào cũng kết thúc sau khi giao hàng thành công.

Hàng có thể bị lỗi, giao nhầm, khách đổi ý hoặc cần thu hồi để sửa chữa, tái sử dụng. Khi đó, hàng hóa sẽ đi theo chiều ngược lại.

Đây chính là Reverse Logistics, hay còn gọi là logistics ngược.

Reverse Logistics là gì?

Reverse Logistics là quá trình quản lý dòng hàng hóa đi từ khách hàng trở lại người bán, nhà sản xuất hoặc một điểm xử lý khác.

Nếu logistics truyền thống tập trung vào chiều:

Nhà cung cấp → Kho → Người bán → Khách hàng

thì logistics ngược có thể diễn ra theo chiều:

Khách hàng → Điểm thu hồi → Kho → Người bán hoặc Nhà sản xuất

Tùy trường hợp, hàng được kiểm tra, sửa chữa, đổi mới, tái sử dụng, tái chế hoặc xử lý.

Logistics ngược không chỉ liên quan đến vận chuyển. Quy trình còn bao gồm thu hồi, kiểm tra, phân loại, lưu kho và xử lý hàng hóa.

Vì sao doanh nghiệp cần Reverse Logistics?

Sự phát triển của thương mại điện tử khiến lượng hàng hoàn ngày càng đáng chú ý.

Khách hàng có thể đặt hàng trực tuyến nhưng nhận sản phẩm không đúng nhu cầu. Họ cũng có thể yêu cầu đổi size, đổi mẫu hoặc trả lại sản phẩm bị lỗi.

Nếu doanh nghiệp không có quy trình xử lý rõ ràng, hàng hoàn dễ gây ra nhiều chi phí phát sinh.

Các vấn đề thường gặp gồm:

• Chi phí vận chuyển hai chiều.
• Tăng lượng hàng tồn trong kho.
• Khó kiểm soát tình trạng hàng trả lại.
• Mất thời gian kiểm tra và phân loại.
• Hàng hóa có thể giảm giá trị sau khi bị trả lại.
• Khó xử lý các sản phẩm cần sửa chữa hoặc tái chế.

Vì vậy, Reverse Logistics ngày càng trở thành một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng.

Quy trình Reverse Logistics diễn ra như thế nào?

Một quy trình logistics ngược thường bắt đầu từ yêu cầu trả hoặc đổi hàng của khách.

1. Tiếp nhận yêu cầu hoàn hàng

Doanh nghiệp xác nhận lý do khách muốn trả hàng. Thông tin về sản phẩm, đơn hàng và tình trạng hàng cũng được kiểm tra.

Bước này giúp doanh nghiệp xác định phương án xử lý phù hợp.

2. Thu hồi hàng hóa

Hàng được thu hồi từ khách hàng và vận chuyển về kho hoặc điểm tiếp nhận.

Tùy mô hình kinh doanh, doanh nghiệp có thể sử dụng đội giao hàng riêng hoặc thuê đơn vị logistics bên ngoài.

3. Kiểm tra và phân loại

Khi hàng về kho, nhân viên kiểm tra tình trạng sản phẩm.

Hàng có thể được phân thành nhiều nhóm:

Hàng còn nguyên vẹn: có thể nhập kho và bán lại.

Hàng đã mở bao bì: cần kiểm tra trước khi đưa trở lại thị trường.

Hàng lỗi: chuyển sang bộ phận sửa chữa hoặc bảo hành.

Hàng không thể sử dụng: có thể được tái chế hoặc xử lý theo quy định.

4. Đưa ra phương án xử lý

Sau khi phân loại, doanh nghiệp quyết định hướng xử lý.

Một sản phẩm có thể được bán lại, sửa chữa, đổi mới hoặc tái chế.

Mục tiêu là hạn chế giá trị bị mất trong quá trình hàng hoàn.

5. Cập nhật tồn kho

Thông tin về hàng hoàn cần được cập nhật trên hệ thống quản lý.

Điều này giúp doanh nghiệp biết chính xác số lượng hàng đang ở kho, hàng đang sửa chữa và hàng đã được xử lý.

Reverse Logistics có phải chỉ dành cho hàng hoàn?

Không.

Hàng hoàn chỉ là một phần của logistics ngược.

Hoạt động này còn có thể bao gồm thu hồi sản phẩm lỗi, thu hồi bao bì, bảo hành, sửa chữa, tái sử dụng và tái chế.

Ví dụ, một doanh nghiệp điện tử có thể thu hồi thiết bị cũ từ khách hàng.

Sau đó, thiết bị được kiểm tra và tháo rời. Những linh kiện còn sử dụng được có thể tiếp tục được tận dụng.

Phần còn lại được đưa vào quy trình tái chế hoặc xử lý phù hợp.

Logistics ngược mang lại lợi ích gì?

Giảm chi phí

Quy trình hàng hoàn được tổ chức tốt giúp doanh nghiệp hạn chế vận chuyển không cần thiết.

Việc phân loại sớm cũng giúp xác định nhanh cách xử lý từng sản phẩm.

Tận dụng giá trị hàng hóa

Không phải sản phẩm trả lại nào cũng trở thành hàng bỏ đi.

Một số sản phẩm vẫn có thể bán lại sau khi kiểm tra hoặc đóng gói lại.

Sản phẩm lỗi nhẹ có thể được sửa chữa trước khi đưa trở lại thị trường.

Cải thiện trải nghiệm khách hàng

Chính sách đổi trả thuận tiện có thể tạo thêm sự tin tưởng khi mua hàng.

Đặc biệt với thương mại điện tử, quy trình trả hàng ảnh hưởng khá lớn đến trải nghiệm sau mua.

Hỗ trợ phát triển logistics xanh

Logistics ngược còn giúp doanh nghiệp tận dụng lại sản phẩm và vật liệu.

Bao bì, linh kiện hoặc sản phẩm cũ có thể được tái sử dụng hoặc tái chế.

Nhờ đó, lượng chất thải phát sinh có thể được giảm bớt.

Công nghệ đang thay đổi logistics ngược ra sao?

Quản lý hàng hoàn bằng phương pháp thủ công có thể gây khó khăn khi số lượng đơn tăng cao.

Các hệ thống quản lý kho và quản lý vận chuyển giúp doanh nghiệp theo dõi hàng hóa theo từng trạng thái.

Mã vạch và mã QR cũng hỗ trợ xác định sản phẩm nhanh hơn.

Trong những mô hình lớn, dữ liệu còn được sử dụng để phân tích nguyên nhân hàng bị trả lại.

Ví dụ, nếu một mẫu sản phẩm liên tục bị hoàn do lỗi đóng gói, doanh nghiệp có thể phát hiện vấn đề và điều chỉnh quy trình.

Như vậy, công nghệ không chỉ giúp xử lý hàng hoàn. Nó còn giúp doanh nghiệp giảm số lượng hàng hoàn trong tương lai.

Kết luận

Thương mại điện tử tiếp tục mở rộng, kéo theo nhu cầu đổi trả và thu hồi hàng hóa.

Khách hàng cũng ngày càng quan tâm đến sự thuận tiện sau khi mua hàng. Doanh nghiệp vì thế không thể chỉ tập trung vào việc giao hàng.

Một chuỗi cung ứng hiệu quả cần quản lý cả dòng hàng đi và dòng hàng quay trở lại.

Đây cũng là lý do Reverse Logistics đang trở thành một phần quan trọng trong hoạt động logistics hiện đại.

Logistics không kết thúc khi đơn hàng được giao. Một chuỗi cung ứng tốt còn phải biết cách đưa hàng quay trở lại, xử lý đúng cách và tận dụng tối đa giá trị còn lại của sản phẩm

Xem thêm:

Logistics xanh là gì? 7 xu hướng đang thay đổi cách vận chuyển hàng hóa quốc tế

11 PHÍ LOCAL CHARGE PHỔ BIẾN KHI NHẬP KHẨU HÀNG HÓA